Waarom gaat koraal dood?

1. KH (alkaliniteit)

De meest voorkomende reden dat koraal sterft, is een verkeerde KH-waarde. Dit komt meestal door grote schommelingen of door een te lage waarde wanneer het verbruik in het aquarium niet voldoende wordt aangevuld. Dit geld ook voor calcium en magnesium maar die worden veel langzamer verbruikt dan de KH.

Handmatig doseren: De goedkoopste manier om de KH op peil te houden is met KH-buffer (poeder). Wanneer je geen veeleisende koralen hebt, kun je dit handmatig doseren. Doseer de oplossing in de overloop of de sump, niet direct in het displaygedeelte bij de koralen. Verhoog niet meer dan 0,5dKH per dag om stress te voorkomen, het beste is om te verdelen over de dag.

 

Meten: In de beginfase is het noodzakelijk om elke dag te testen. Zo bepaal je het dagelijkse verbruik van het aquarium. Als het gister 8,0 was en vandaag 7,8 dan weet je dus hoeveel gram je moet toevoegen om weer op 8,0 te zitten. Als je niks toevoegt zou je kh morgen 7,6 zijn dus over de aankomende 24uur voeg je het aantal gram toe dat het water verhoogt met 0,4. Dan zou je morgen 8,0 moeten meten. Dit blijf je herhalen en zo krijg je een steeds beter beeld van hoeveel het aquarium verbruikt, voeg je meer koralen toe dan zal de behoefte aan kh ook toenemen. 

Doseerpomp: Het gebruik van een doseerpomp neemt alleen het handmatig doseren weg, je voegt nooit precies evenveel toe als dat je koraal dagelijks verbruikt. Je moet dus op dezelfde manier blijven meten! Wil je echt van het handmatige af dan kun je investeren in een apparaat die het én meet én bijstuurt. 

 

2. Nitraat en Fosfaat

Nitraat en Fosfaat zijn meestal de meest besproken waarden. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, gaan koralen niet direct dood van hoge waarden. Koralen hebben deze stoffen zelfs nodig als voeding. Het probleem ontstaat meestal door een gebrek aan balans. 

 

Wanneer koraal sterft door verkeerde Nitraat of Fosfaat dan is dat wanneer een van deze waarden op 0 uitkomt. Bijvoorbeeld door te veel filtratie, een sulfurreactor of teveel fosfaatverwijderaar. Als Nitraat of Fosfaat voor langere tijd niet meetbaar is, verhongert het koraalweefsel van binnenuit. Het koraal wordt bleek en sterft langzaam af.

Een nulpunt in voedingsstoffen creëert een biologisch gat. Dit kun je vaak zien doordat dinoflagellaten (dino’s) of ook haaralg de overhand krijgen, omdat zij beter kunnen overleven in arm water dan de goede bacteriën en koralen. 

 

Hoge waarden en de gevolgen 

Hoge concentraties Nitraat (bijv. 50+ ppm) of Fosfaat (bijv. 0.3+ ppm) zijn niet direct dodelijk, maar brengen wel risico's met zich mee: 

Alggroei: Hoge waarden stimuleren de groei van draadalg en andere plagen. Deze kunnen koralen simpelweg overgroeien en verstikken.

Groeiremmer: Een te hoog Fosfaatgehalte kan de kalkopname van steenkoralen remmen, waardoor ze stoppen met groeien en kwetsbaarder worden voor andere stressfactoren.

Bruinkleuring: Bij hoge voedingswaarden gaan de zooxanthellen (algen in het koraalweefsel) hard groeien. Het koraal verliest zijn felle kleuren en wordt bruinachtig. 

Wat is belangrijker? Voor een gezond aquarium is het niet nodig om exact op de "perfecte" waarde te zitten. Het is belangrijker dat er altijd iets meetbaar is (bijvoorbeeld Nitraat tussen 5-20 en Fosfaat rond 0.03-0.08) en dat je grote schommelingen vermijdt. Een plotselinge daling van een hoog gehalte naar bijna nul is vaak schadelijker voor het koraal dan het hoge gehalte zelf.

 

3. Verlichting en stroming

SPS-koralen hebben over het algemeen veel licht nodig om te groeien en hun kleur te behouden. Wanneer deze koralen te donker staan, worden ze vaak bruin of beginnen ze onderaan het skelet weefsel los te laten. 

 

LPS-koralen zijn veel gevoeliger voor fel licht. 

Lichtshock: Wanneer een LPS-koraal direct onder een sterke lamp wordt geplaatst zonder wenperiode, kan het weefsel verbranden. Het koraal stoot dan zijn algen uit en wordt wit (bleken). LPS plaats je dus meestal niet direct onder een lamp.

 

Stroming is essentieel voor het aanvoeren van voeding en het afvoeren van afvalstoffen die het koraal produceert. Zonder stroming "stikt" het koraal in zijn eigen afvalstoffen. 

SPS-koralen hebben vaak een zeer sterke, turbulente stroming nodig. Omdat zij kleine poliepen hebben en een compact skelet, moet het water met kracht langs het weefsel worden geduwd om ophoping van vuil (detritus) tussen de takken te voorkomen. Bij te weinig stroming sterft het weefsel af. 

 

Bij LPS-koralen is te veel stroming een veelvoorkomende doodsoorzaak. Skeletschade: LPS-koralen hebben veel vlezig weefsel. Wanneer een stromingspomp direct op het koraal gericht staat, wordt het weefsel met kracht tegen het scherpe interne skelet gedrukt. Dit veroorzaakt wondjes die snel kunnen leiden tot bacteriële infecties zoals Brown Jelly Disease.

Stress: Als een LPS-koraal door te harde stroming niet goed kan uitstaan (opblazen), zal het op den duur verzwakken en doodgaan. Een zachte, wiegende stroming is voor deze soorten ideaal.

 

4. Sporenelementen en het nut van een ICP-test 

Koralen hebben naast de bekende macro-elementen (KH, CA, MG) ook minuscule hoeveelheden sporenelementen nodig, zoals mangaan, jodium, ijzer en zink. Hoewel deze in kleine concentraties voorkomen, zijn ze essentieel voor de groei en het kleurbehoud van koraal. Sommige koralen zoals goniopora die kwijnen heel langzaam weg bij een tekort aan zulke sporenelementen. Wanneer je koralen er slecht bij staan ondanks "perfecte" standaardwaarden, biedt een ICP-test (Inductively Coupled Plasma) uitkomst. 

 

Wat meet het? Een ICP-test analyseert in een laboratorium meer dan 30 tot 90 verschillende elementen in het water die je thuis niet kunt meten.

Contaminanten: Het spoort ook giftige zware metalen op, zoals koper of tin, die ongemerkt in je bak terecht kunnen komen via roestende apparatuur of vervuild osmosewater.

Frequentie: Het is aan te raden om periodiek (bijvoorbeeld elke 2 maanden) een ICP-test te doen om tekorten aan te vullen voordat het koraal weefsel verliest. 

 

 

5. DOC en organische watervervuiling 

Een vaak over het hoofd gezien gevaar is DOC (Dissolved Organic Carbon), oftewel opgeloste organische stoffen. Dit is de verzamelnaam voor afvalstoffen afkomstig van vissen, overmatig voeren en afstervende organismen. 

 

Waarom is een teveel aan DOC schadelijk? 

Bacteriële groei: Te hoge DOC-waarden kunnen leiden tot een explosieve groei van bacteriën, die in extreme gevallen schadelijk (pathogeen) worden voor het koraalweefsel.

Weefselsterfte: Een overschot aan organisch materiaal wordt vaak gelinkt aan plotselinge weefselsterfte (RTN/STN) bij SPS-koralen, zelfs als de fosfaat- en nitraatwaarden stabiel lijken.

Oplossing: Je kunt DOC-niveaus onder controle houden door regelmatig water te verversen, een goede eiwitafschuimer te gebruiken en over actieve kool te filteren om de "gele kleur" (een indicator voor DOC) uit het water te halen