Zeeaquarium opstarten: Dood of levend steen
De keuze voor dood steen of levend steen heeft invloed op de biologische ontwikkeling van het systeem.
Starten met Dry Rock (Dood steen)
Veel winkels adviseren dood steen omdat het risico op ongewenste organismen, zoals glasanemonen of krabben, hiermee wordt uitgesloten maar dit heeft ook nadelen.
- Je begint op nul: er zijn bij aanvang geen bacteriën of micro-organismen aanwezig.
- Gebrek aan concurrentie: Zodra de eerste organismen worden geïntroduceerd, krijgen algen, dinoflagellaten of cyano’s vrij spel omdat er geen natuurlijke concurrenten zijn.
- Opstartfase: Dit kan leiden tot een langdurige 'ugly stage' die maanden in beslag neemt voordat er een stabiele bacteriehuishouding is opgebouwd.
Starten met Levend Steen (Biodiversiteit)
Door te starten met levend steen begin je direct met de bacteriën, copepoden, amfipoden en kalkalgen in het aquarium die nodig zijn voor een gezond ecosysteem.
- Natuurlijke balans: Door de aanwezigheid van diverse micro-organismen worden de beschikbare oppervlakken op de stenen sneller bezet. Dit verkleint de kans dat één plaagsoort de overhand krijgt.
- Levend steen versus flesjes: Bacteriepreparaten uit flesjes bevatten vaak slechts enkele stammen voor de stikstofcyclus. Levend steen bevat duizenden verschillende stammen maar ook andere essentiële micro-fauna die niet in vloeibare vorm verkrijgbaar is.
- Risico op pests: Er is een kans op de introductie van ongewenste krabben of glasanemonen. In de praktijk zijn deze echter vaak eenvoudiger te bestrijden dan bacteriële plagen zoals dinoflagellaten door een onbalans.
Deels levend steen of sterke koralen op steen
Het is niet altijd nodig om de volledige bak met levend steen in te richten. Als je start met dood steen, kun je de biologie ook versterken door alleen een aantal stukken levend steen toe te voegen of door wat grotere koraalstekken te kiezen die ook op ingedraaid steen staan. Hiermee geef je het systeem alsnog de noodzakelijke micro-fauna die niet in vloeibare vorm verkrijgbaar is.
De Ugly stage
Een onbalans in het aquarium, zoals een uitbraak van dinoflagellaten, ontstaat door een tekort aan voedingsstoffen. Wanneer nitraat (NO3) of fosfaat (PO4) nog op 0 zitten kunnen goede bacteriën zich niet meer voortplanten en krijgen andere organismen die daar wel tegen kunnen zoals dino's - vrij spel. Het gebruik van levend steen zorgt ervoor dat er gelijk bacteriën aanwezig zijn die de stikstofcyclus actief houden en is de kans dat nitraat of fosfaat naar 0 gaat kleiner. Ook zullen er dingen dood gaan die op het levend steen zaten, dit is direct een bron voor voedingstoffen die de bacteriën nodig hebben om te overleven. Daarom dien je om de bacteriën te voeden ook wat voer aan een opstartend aquarium toe te voegen ook al zitten er geen vissen in.
Een onbalans kan ook betekenen, een tekort aan natuurlijke vijanden zoals vissen die algen eten. Maar ook een populatie copepods die bepaalde bacteriën zoals cyano onder controle houden. Meestal heb je pas na een jaar een populatie van dit soort organismen die zichzelf in stand houden.
Geduld is je grootste vriend in het eerste jaar
Het kost tijd voordat alle oppervlakken volledig gekoloniseerd zijn door nuttige organismen. Een voordeel van de biologische methode is dat het systeem sneller stabiel is. Hierdoor is het vaak mogelijk om al in een vroeg stadium te beginnen met het plaatsen van makkelijke koralen, zoals lederkoralen, oortjes of sterpoliep. Deze koralen dragen zelf ook bij aan de verdere opbouw van de biologie.
Wanneer een aquarium na ongeveer een jaar een goed gebalanceerd ecosysteem heeft opgebouwd, verdwijnt circa 80% van de opstartproblemen vanzelf. De aanwezige biologie vangt schommelingen dan grotendeels automatisch voor je op en koralen overleven veel makkelijker.
Het gaat niet om het voorkomen dat alle pests ooit in je aquarium terecht komen want dit is onvermijdelijk. Het gaat erom ze onder controle te houden door bijvoorbeeld natuurlijke vijanden toe te voegen.
Advies nodig bij de opstart?
Heb je vragen over de biologische balans van je aquarium of zoek je koraalstekken op natuurlijk steen om je systeem te enten? Stuur een bericht voor meer informatie.